Vừa Thi Xong Đã Quên? Cách Ôn Tập Ngắt Quãng Để Nhớ Lâu Hơn

Ba năm cấp ba, mình không trượt kỳ thi nào và cũng không nhớ được quá nửa sau khi thi xong. Có đứa bạn thi khác ngày, nhờ chỉ lại vài điểm quan trọng nhưng cũng phải trố mắt hỏi một câu “vừa thi xong đã quên hết rồi à?”.

Thật sự là mình đã học rất kỹ, nhìn rất quen dạng bài đó và đi thi vẫn làm được, nhưng tuyệt nhiên chỉ sau một đến hai ngày là lại “như một tờ giấy trắng”.

Nếu mục tiêu của việc học không chỉ là vượt qua kỳ thi, vậy làm thế nào để kiến thức ở lại lâu hơn?

Tại sao vừa học xong đã quên?

Não bộ không ghi nhớ mọi thứ mãi mãi

Mỗi ngày, bộ não của chúng ta tiếp nhận rất nhiều thông tin, liên tục từ lúc thức dậy đến khi chìm vào giấc ngủ. Để tránh việc bị quá tải, những thông tin không được gợi nhớ hoặc gán cho nó một tầm quan trọng cụ thể sẽ dần trở nên mờ nhạt.

Học để thi khác với học để nhớ lâu

Tâm lý thông thường ở các bạn học sinh và sinh viên là học thật nhiều để đi thi xong sẽ không phải cày nữa, do không được nhắc lại kiến thức sau mỗi lần thi nên dần tạo thành thói quen “ghi nhớ tạm thời”.

Học để đi thi:

Học – ghi nhớ tạm thời – đi thi – không sử dụng lại – kiến thức dần khó nhớ.

Học để nhớ lâu:

Học – ôn lại – tự nhớ lại – gặp lại sau một khoảng thời gian – tiếp tục ôn – ghi nhớ lâu hơn.

Bạn thấy hình ảnh của mình trong quy trình nào?

Đường cong lãng quên là gì?

Khái niệm đường cong lãng quên

Ngay sau khi chúng ta học một bài học, kiến thức đó sẽ dần trở nên mờ nhạt theo thời gian nếu không được “tái sử dụng” hoặc “gán tầm quan trọng” cho chúng.

Dưới đây là một mô hình kinh điển về sự suy giảm khả năng nhớ lại, được nhà tâm lý học người Đức Hermann Ebbinghaus phát hiện và công bố lần đầu vào năm 1885.

Vì sao ôn lại có thể giúp chúng ta nhớ lâu hơn?

Nhìn vào biểu đồ, ta có thể thấy một quy trình rõ ràng:

Học lần đầu – nhớ giảm – ôn lại – củng cố – nhớ giảm chậm hơn – ôn lại – tiếp tục củng cố.

Ôn tập ngắt quãng là gì?

Spaced repetition hoạt động như thế nào?

Ý nghĩa đã hiện rõ trên mặt chữ, không phải vừa học xong liên ôn đi ôn lại thật nhiều, mà là chia việc ôn thành nhiều lần cách nhau theo thời gian.

Mấu chốt là ôn lại khi kiến thức bắt đầu trở nên khó nhớ, thay vì chờ đến lúc gần như quên hoàn toàn mới học lại. Nếu bạn nhanh quên thì hãy ôn sớm hơn, còn trí nhớ tốt thì đẩy lịch ôn xa hơn. (nguồn tham khảo)

Cách ôn tập ngắt quãng hiệu quả

Việc “đọc lại” nhiều lần nghe có vẻ đúng với chân lý “có công mài sắt, có ngày nên kim” nhưng mình thật lòng khuyên các bạn nên sử dụng phương pháp Active recall – chủ động nhớ lại.

Thay vì đọc lại câu trả lời 5 lần, hãy đóng sách để tự trả lời câu hỏi rồi kiểm tra đáp án và sửa phần sai.

Lịch ôn tập ngắt quãng cho người mới

Bạn có thể áp dụng ngay lịch trình dưới đây:

Lần	Thời điểm gợi ý	Việc cần làm
1	Ngay sau khi học	Tự nhớ lại kiến thức
2	Sau 1 ngày	Làm flashcard/câu hỏi
3	Sau 3 ngày	Tự kiểm tra
4	Sau 1 tuần	Ôn phần còn quên
5	Sau 2 tuần	Kiểm tra lại
6	Sau 1 tháng	Củng cố kiến thức
7	Cứ sau 2 tháng	Tiếp tục củng cố kiến thức

Đây chỉ là lịch mẫu để bắt đầu, sau đó hãy điều chỉnh tùy độ khó và mức độ nhớ để cá nhân hóa nó.

Nên dùng công cụ nào để ôn tập ngắt quãng?

GenLang

Theo trải nghiệm của mình, GenLang là sản phẩm của Google AI Studio, dành riêng cho những bạn muốn học TOEIC. Web đã tích hợp sẵn tính năng tự xếp loại từ vựng và “thông báo cách quãng” để bạn ôn tập đúng từ mình sắp quên. (khám phá GenLang)

 

 

Không chỉ dừng lại ở việc giúp người học nhớ từng vựng lâu hơn, GenLang còn phát triển thành một hệ thống đào tạo bốn kỹ năng, đa dạng bài kiểm tra và chấm chữa chi tiết. Cửa sổ chat cùng với từ điển tự động khi quét văn bản là một trong rất nhiều tính năng mà web sở hữu.

Quizlet

Tại thời điểm mình sử dụng, Quizlet là một trong những app tạo thẻ ghi nhớ thông dụng, phù hợp với người thích giao diện đơn giản và phù hợp cả trên điện thoại. App cũng có sẵn hệ thống ôn tập cách quãng và cho phép người dùng tự tạo và trải nghiệm các bộ thẻ của riêng mình, có chế độ chơi cùng bạn bè để tăng động lực.

 

Không cần app vẫn có thể áp dụng

Bạn không nhất thiết phải dùng đến những app trên, đơn giản hơn chỉ cần:

Một cuốn sổ + lịch trên điện thoại + bộ câu hỏi tự tạo cũng đủ để bắt đầu.

Nếu có thời gian, trò chơi “tìm từ theo chủ đề” của Đỗ Nhật Nam rất đáng để thử (tham khảo tại trang 34).

Những lỗi thường gặp khi áp dụng spaced repetition

Lỗi về cách làm thẻ

Khi tạo thẻ ghi nhớ, đừng nên nhồi nhét quá nhiều kiến thức vào một thẻ hay có nhiều đáp án đúng. Mỗi thẻ nên tập trung vào một ý chính, tránh nhồi quá nhiều thông tin vào cùng một thẻ và đặc biệt phải lồng ghép ngữ cảnh vào để hiểu sâu lý thuyết.

Lỗi về lịch ôn

Những người cầu toàn thường bị mắc lỗi này, họ tạo liền 50-100 thẻ trong ngày đầu tiên dẫn đến quá tải rồi bỏ cuộc. Với người mới, mình thường khuyên bắt đầu khoảng 10–20 thẻ mới mỗi ngày và tập trung ôn đều theo lịch. (đọc thêm tại blog tập trung)

Kết luận

Phương pháp mình chia sẻ ngày hôm nay, không chỉ giúp các bạn chuẩn bị tốt hơn cho những kỳ thi, mà còn là hệ thống rèn luyện trí nhớ dài hạn.

Nếu mục tiêu của việc học không chỉ là vượt qua kỳ thi, hãy thử để kiến thức được gặp lại nhiều lần thay vì chỉ xuất hiện một lần trước ngày thi.

Học một lần để làm bài, hay ôn nhiều lần để biến kiến thức thành thứ thực sự thuộc về mình, lựa chọn nằm ở cách bạn ôn.

Đọc xong rồi, bạn thấy điều gì đọng lại?

Trước khi rời đi, hãy chia sẻ cảm nhận của bạn.

Một phút nhìn lại

Tác giả: Minh Chính – GM Marketing of Bình An